9 maart 1915

37e brief

Mijn beste vrouw,
Ik heb je brief ontvangen van 2 maart nr 43 en het pakketje. Bedank je mijn zus voor me?
Het had niet op een beter moment gebracht kunnen worden. Ik zat aan tafel met twee kameraden. We zeiden net dat als we een dessert zouden hebben, we het niet zouden weigeren. En net dan komt iemand je pakket samen met twee brieven brengen. Één brief van jou en de andere van mijn broer Elie.

Om te begrijpen waarom ik niet met de anderen eet moet ik je vertellen dat we geen loods hebben gevonden die groot genoeg was, blijf ik eten waar ik logeer. We zitten met drie op een kamer. We hebben aan de eigenaar, een vriendelijke arbeider, gevraagd of zijn vrouw eten voor ons kon maken. Ze hebben ons voorstel aanvaard. Enkel de baas verstaat Frans. Omdat hij heel vroeg gaat werken en pas om 18u thuiskomt, is het niet altijd gemakkelijk duidelijk te maken wat we willen eten. Zij en de kinderen zijn behulpzaam. De eerste dag dat we hier waren hebben we haar gevraagd voor elk twee spiegeleieren te bakken. Die hebben we ook gekregen. Tijdens het eten vond ik ze zacht, zo zacht!! Ik en mijn kameraden begrepen niet hoe ze waren gemaakt. We lachten erom en zeiden dat de kippen hier waarschijnlijk niet op dezelfde manier eieren legden.

Iedereen raadde wat het zou kunnen zijn maar na twee of drie happen had ik door dat ze suiker in plaats van zout had gebruikt. Het was goed klaargemaakt, met boter, maar omdat dit voor ons niet gebruikelijk is, heeft het ons verrast. Als je het wilt proberen, laat me weten hoe je deze bereiding vindt. De moeder en één van haar dochters keek naar ons met grote ogen toen ze onze verbazing zagen. Zij waren eveneens verrast toen wij hen om zout en azijn vroegen. Ik probeerde een druppel azijn toe te voegen maar het was niet lekker. Toen de vader thuiskwam vroegen we hem hoe ze de eieren gewoonlijk bereidden. Hij zei dat het de mode van het land was en dat de vrouw dacht ons te laten smullen. De volgende dag gaven we hen onze porties vlees om er biefstukken van te maken. We zijn voorzichtig geweest en hebben haar gevraagd geen suiker te gebruiken. Ze begreep het en begon te lachen.

Nu maken ze lekker eten voor ons klaar. We zitten binnen in de warmte om te eten en ’s avonds gaan we naar de andere kamer waar een open haard staat. Daar gaan we een tijdje zitten voor we gaan slapen. Ik dacht dat we hier niet lang gingen blijven en heb daardoor geen bed gezocht. Maar ik lig niet slecht. In de kamer waar we met drie slapen, is er een goede dikte van stro en het appartement is proper en er is geen tocht. Het is een mooie behangen en geplafonneerde kamer.

Gisteren heb ik je een kaart gestuurd die je waarschijnlijk snel gelezen zult hebben. Ik heb het niet genummerd, het was de moeite niet waard. Het zijn kaarten die gratis aan de mannen worden uitgedeeld zodat ze vanuit het platteland kunnen laten weten dat ze ongedeerd zijn. Ze worden snel verzonden aangezien ze al bedrukt zijn.

Gisteren en vandaag rust ik volledig uit. Ik ben een beetje verkouden en neem niet deel aan de oefeningen. Op de manier kan ik binnen in de warmte blijven en zal ik snel genezen. Je moet niet denken dat ik erg ziek ben. Ik eet goed en hoest bijna niet. Deze ochtend heb ik geen last meer van mijn keel, of toch heel weinig. Ik ben naar de dokter majeur gegaan en hij heeft mij een bepaalde drug gegeven om te gorgelen. Mijn bezoek aan hem was eerder een formaliteit. Als men niet naar de oefening gaat, moet men naar de majeur. Als het hele Bataljon niet was gaan lopen, was ik niet hoeven gaan. Wanneer de troepen apart oefenen, kan de kapitein vrijstelling geven. Zo ben ik gisteren niet naar de dokter moeten gaan en kon ik binnen blijven met de toestemming van mijn kapitein. Ik ben (vandaag) om 9u30 teruggekomen van mijn bezoek, heb lekkere boterhammen met boter gegeten die jij mij had opgestuurd en heb er wat kweepeer jam aan toegevoegd die mijn zus bij het pakketje had gevoegd. Ik denk namelijk dat zij deze jam heeft gemaakt. Vergis ik me? Wanneer ik gedaan had met eten heb ik dit stuk papier en mijn inktpot genomen en gevraagd aan deze goede vrouw of zij het erg vond als ik even bij de open haard ging schrijven. Ze heeft het snel begrepen maar ze begreep niet dat ik al gegeten had en dus geen honger meer had. Meestal, als we met drie zijn, eten we rond 10u30 maar omdat ze vandaag pas na 2 of 3u ’s middags gingen thuiskomen heb ik gegeten zonder te vragen iets klaar te maken.

Deze vrouw bracht me een kom soep en bestek omdat ze dacht dat ik bij de open haard wou eten. Ik heb haar uitgelegd dat ik het niet wou en ze is weggegaan met haar kom soep. Maar ik zie ze terug komen met twee eieren in de hand. Ik lach en probeer haar uit te leggen met gebaren dat ik dat niet wil. Ze kwam terug met deze eieren omdat ik de avond ervoor tegen haar man had gezegd dat ze niets moest maken om 10u30 maar dat als we wat later zouden thuiskomen van het lopen, dat we dan elke twee eieren zouden eten voor het avondmaal. Je ziet hoe grappig het is als men elkaar niet begrijpt.

Deze familie bestaat uit een grote jongen van 16, twee meisjes van 15 en 13 en een kleine jongen die net 4 is geworden in februari. Ik ben met de kleinste bevriend geraakt. We begrijpen elkaar niet in woorden maar wanneer ik hem teken geef naar mij te komen en dat ik mijn hand in mijn broekzak doe, begrijpt hij het heel goed. Hij houdt evenveel van chocolade als Georges. Ooit gaf ik hem 2 centen en hij bracht me een portemonnee met minstens 40 centen in. Ik begreep al snel dat dit zijn spaarpot was met al zijn bezittingen in.

Voor ik aan mijn brief begon en me probeerde te verwarmen, kroop hij op mijn schoot en hebben we enkele spelletjes gespeeld. Daarna heeft hij mij zijn paard laten zien… een houten paard. Dat is het enige speelgoed dat hij heeft. Zijn ouders zouden hem geen aarde of stenen binnen laten halen. Hij mag ook niets laten rondslingeren. Want in dit land zijn zelfs de huizen van boeren of arbeiders onberispelijk proper. Meubelen, stoelen, houten vloeren glimmen. De vloer van de hal van het huis waar ik slaap is uit stenen gemaakt en die heb ik haar gisterenavond horen poetsen toen wij naar bed waren. Zo was hij helemaal proper de volgende ochtend. Ze hebben een koe maar hun schuur is ongelooflijk proper. Men kan het pas geloven als men het ziet. Elke avond brengen ze naar de weide de afval en de wateren van de wasbak waarin ze de afwas doen.

Ze hebben ook elk een paar schoenen om het huis binnen te lopen. Voor buiten zijn het meestal klompen, hele dikke, want de meesten gaan niet uit hun pantoffels bij het binnen en buiten lopen.

Ik heb de kinderen naar school zien gaan. Ze laten hun klompen op de gang waar kasten zijn gezet om ze op te bergen en lopen de klas binnen met hun pantoffels.

In alle huizen waar ik ben ingegaan tijdens mijn dienst, heb ik gemerkt dat ze graag kleinigheden op hun kasten en haarden zetten. Er is een mooi tapijt, vazen met kunstmatige bloemen, vooral rozen, daarnaast foto’s, schilderijen hangen aan de muren, muren die meestal met behangpapier bedekt zijn. Je denkt misschien dat het rijke mensen zijn maar ik denk het niet want bijna alle huizen hebben soldaten en ik heb overal diezelfde properheid gezien. Echter zijn de meubelen waarschijnlijk minder waard dan bij ons. Alle kasten, kleerkasten, commodes zijn uit kersenhout of dennenhout. Dit geeft een zeer proper effect omdat alles glimt. In de kamer waarin ik schrijf, staat een kleerkast en een commode in kersenhout en op de vensterbank staan binnen 6 kleine bloempotten. Eentje is foksia, heel kleurrijk van ongeveer 30 centimeter hoogte maar zonder bloemen. Een andere heeft een jong boompje die jij ook hebt maar waarvan ik de naam vergeten ben. Nog een andere heeft een kleine anjer van 0m 15 hoogte. In een andere pot zit een plant die lijkt op een prei of een knoflook. De bladeren lijken er erg op. In de andere twee potten zitten kleine plantjes. In de hoek bij het raam staat een mooie naaimachine van een Duits merk. De tafel waarop ik schrijf is rond en uit beukenhout gemaakt met daarop een tapijt.

Ik ben blij dat ik me kan ontspannen terwijl ik je schrijf. Ik heb de druk niet van de dienst aangezien ik moet rusten. Ik zou je vaker lang willen schrijven maar ik moet altijd controleren of alles goed gaat bij de troepen. Er moeten orders gegeven worden hier en daar en zeker zijn dat ze worden uitgevoerd. Ik heb soms meer tijd in de loopgrachten dan tijdens de rust. De laatste dagen, waar ik was, had ik geen zin om te schrijven. Ik kon niet slapen en moest altijd uitkijken. Sindsdien ben ik niet meer naar de loopgrachten gegaan en ik weet ook niet wanneer we teruggaan.

Momenteel vechten we hier niet, we rusten. Anderen zijn voor ons aan het vechten.

Ik wou een brief schrijven naar Georges. Zou hij begrijpen dat het voor hem is? Als hij nog slimmer is geworden dan toen ik hem laatst zag, denk ik dat hij dat zou begrijpen. Laat het mij weten wanneer je kunt. Je vertelde me laatst dat hij zich herinnert waar ik zat tijdens het scheren en waar ik de spiegel zette eveneens als de plaats die ik had tijdens het eten. Arme kleine Georges, hij is nog de gelukkigste van ons drie omdat hij het verdriet van de scheiding niet ervaart. Dat God hem een braaf hart geeft, niet voor de wereld maar zodat hij snel de goedheid van de Heer inziet.

Laat het snel een gewoonte worden voor hem naar de kerkdienst te gaan. we moeten door moeilijke beproevingen heen schat, maar we zouden blij moeten zijn dat we bij het einde zijn gekomen. Ik ben ervan overtuigd dat we aan het einde zijn. Terwijl onze aardse lichamen pijn lijden moeten we gelukkig zijn dat onze Redder ons binnenkort misschien naar Hem brengt. Zelfs al zouden we dan dood zijn, in Johannes XI 25-26 staat: “Ik ben Zelf het leven. Wie in Mij gelooft, zal leven, zelfs als hij gestorven is.” Wat een troost ook al komt Hij niet tijdens ons aards leven, we weten dat we met Hem zullen zijn want in de Korintiërs en de Filippenzen staat geschreven: “ wanneer de geest van de gelovige zijn lichaam verlaat, gaat hij met Christus”.

Zoveel dingen die ongemerkt voorbij gaan in de ogen van ongelovigen of die ze natuurlijk achten, zijn gewild door God want hij is diegene die met Zijn wil alles bepaalt. Diegenen die nu dat massa aan mannen leidt tijdens deze oorlog, zijn gewilde en gekozen instrumenten van de Heer. Onbewuste dienaars die zich ooit bij God zullen moeten verantwoorden voor hun acties. Het is geschreven dat voor dit soort dienaars geldt dat ze beter nooit geboren zouden zijn.

Oh! Dat God ons behoedt in de handen van slechte instrumenten te vallen. Dat Hij ons geloof versterkt en ons aandachtig maakt voor deze instellingen. Laten we ons goed geloof niet kwijtraken door de aardse problemen. Het zijn maar kleine dingen als men ze vergelijkt met goddelijke en eeuwige dingen. Er zijn zoveel zaken die onze kijk zou kunnen veranderen. Voor mij is dit de zorg dat mijn werk nog steeds gedaan moet worden en dat jij op het einde van het jaar de eindjes niet aan elkaar kunt knopen, dat ik je met alle lasten achterlaat indien ik een gevecht niet zou overleven, dat ik je dan nooit meer zal zien en nog duizend andere dingen.

En voor jou net hetzelfde, met al de zorgen en het werk dat je hebt. Je zou snel Zijn woord kunnen verwaarlozen als je niet oplette. Zo zou je ongerustheid gemakkelijk twijfels doen opduiken of je geloof doen verdwijnen. Laten we aan God vragen, via Jezus Christus, ons te leiden en te beschermen want wij kunnen zelf niets doen. Zodat we ook echt het geluk kunnen kennen die hij de gelovigen hier op aarde gunt. … “ Gelukkig is die waarvan de overtreding is weggenomen en de zonde is bedekt.”

Ja, mijn beste Emma, we zouden met beide gelukkig zijn en we zouden elkaar graag hier op aarde terug willen zien maar dat in elk geval Gods wil geschiedt.

Ik zou je zo graag vaker hierover lang willen schrijven maar daarvoor is tijd en een bepaalde rust nodig. Heb je in de kranten gelezen hoe omvangrijk de oorlog is in Turkije? Is dit geen voorspelling die uitkomt? Het beloofde land van Israël lijkt verlost te willen raken van het juk van de Turken. Dit lijkt me een groot bewijs dat we het einde naderen. Je weet zo goed als ik wat hierover gezegd wordt.

Vaarwel mijn liefste, morgen herneem ik mijn dienst.

Je ziet dat ik niet erg ziek ben.

 

In afwachting zend ik je zoveel kussen als dat je wangen aankunnen en daarbovenop nog vele knuffels.

Jouw Reymond.

 

Deze ochtend heb ik een pakketje opgestuurd met de sjaal die je me had gestuurd en een paar handschoenen dat ik had gekocht maar die ik nu dubbel heb.

Sorry voor de fouten, ik herlees mijn gekrabbel niet.

 

Advertenties